De SP heeft hier natuurlijk een duidelijke mening over! Burgerparticipatie is een onderwerp waar de SP voor gaat. In woord en in daad. We brengen het als politieke partij in de praktijk door onze wijkbezoeken, onze enquêtes (bv in verband met de extra koopzondagen) en onze rapporten waarin we vakmensen zelf aan het woord laten over veranderingen in hun werk en hun werkomstandigheden (zoals agenten, verpleegkundigen, gevangenbewaarders).

In Tilburg doen we als SP- fractie voorstellen om bewoners te betrekken bij besluiten over hun woonomgeving. Zo kwam er mede op aandringen van de SP een ‘ protocol maatschappelijk gevoelige voorzieningen’ (nimby- procedure) en zo was de SP een drijvende kracht achter de eerste pilots voor het betrekken van bewoners bij de inrichting van hun straat (Bosstraat/ Poststraat in Udenhout en Nassaustraat in Tilburg).

Ons oordeel over de zogheten visie van wethouder De Vries? We vinden het onvoldoende. Hij gaat nieuwe afspraken maken met de dorps- en de wijkraden. Hij gaat verder werken aan de digitale informatievoorziening van gemeeente naar bewoners. Hij gaat achteraf beoordelen hoe burgerparticipatie bij bepaalde besluiten is bevallen. En hij gaat bewoners eerder naar hun mening vragen. Dat zijn op zich allemaal goede voornemens. Maar het is niet meer dan een verbeterplan. Het is absoluut geen visie. Bovendien koppelt De Vries burgerparticipatie vooral aan de ondewerpen waarop de gemeente taken af moet stoten vanwege de bezuinigingen: WMO, jeugdzorg en arbeidsintegratie. En tot slot meldt hij ook nog dat er geen extra geld beschikbaar is voor burgerparticipatie.

Tja, dat is dus burgers mee laten doen omdat het moet……Dat vinden we niet de goede weg. Burgerparticipatie is voor ons geen onderwerp dat je uit de la haalt alleen maar wanneer het de gemeente Tilburg goed uitkomt. De SP gaat niet voor burgerparticipatie omdat het moet, maar omdat we het willen. Het is voor ons geen middel, maar een doel. ‘Iedereen denkt en bouwt mee aan de stad’ is voor ons net zo’n waardig streven als ‘iedereen werkt’. En zoals we als SP accepteren dat het in sommige gevallen geld kost om iemand een baan te bieden, zo accepteren we ook dat het in sommige gevallen geld kost om mensen mee te laten denken en mee te laten bouwen aan de stad.

De SP wil weten of wethouder De Vries inderdaad alleen gaat voor burgerparticipatie omdat het moet – en dus afhaakt wanneer het de gemeente niet meer uit komt – of dat hij voor burgerparticipatie gaat omdat hij er echt iets mee wil. Daarom bestookte ik hem vanochtend met vragen.

Geeft de gemeente ook thuis als bewoners met een initiatief komen dat los staat van het beleid wat toevallig op de agenda van het gemeentebestuur staat en los staat van de actuele noodzaak tot actief burgerschap in het kader van de bezuinigingen?

En gaat de gemeente bewoners stimuleren om met eigen initiatieven te komen? Is het gemeentebestuur blij met zo veel mogelijk burgerinitiatieven of vindt ze dat alleen maar lastig? En hoe denkt de gemeente het vertrouwen van burgers te winnen, waardoor zij zich uitgenodigd voelen om mee te denken en met ideen te komen? We kunnen veel via de computer regelen, maar dat is alleen maar contact op afstand. Vertrouwen win je vooral door elkaar te ontmoeten en elkaar te kennen.  

En is burgerparticipatie alleen gewenst als het ‘budgetneutraal’ kan of heeft de gemeente er geld voor over? En zo ja, wat betekent dat dan bijvoorbeeld voor het bieden van huisvesting aan leuke stadsinitiatieven die in de opstartfase nog geen volle huur kunnen betalen? De gemeente heeft genoeg leegstaande panden, maar ze wil vooral marktconforme huurprijzen vragen…

En wat te denken van burgerparticipatie zonder tussenkomst van de gemeente? Gaat de gemeente actief werken aan het samenbrengen van bewoners en andere partijen in de stad, als tegenwicht aan de individualisering en anonimisering van de samenleving? Gaat de gemeente hier ook daadwerkelijk mee aan de slag los van – wederom – de eigen agenda van WMO, jeugdzorg en arbeidsmarkt? Is de gemeente bereid om hiervoor een graadmeter te ontwikkelen? Die graadmeter is er immers ook voor het meten van de economische kracht van de stad, dus waarom zou die er niet kunnen zijn om de kracht van het ‘samen leven’  te meten (ondernemende, actieve, betrokken bewoners die over hun eigen schutting kijken)?

De gemeente Tilburg heeft het altijd over de 3 O’s: overheid, ondernemers en onderwijs. Die 3 O’s werken samen aan de stad. Wat de SP betreft worden het de 4 O’s door aan het bekende rijtje van drie, de omwonenden toe te voegen!

Volgens wethouder De Vries was ons pleidooi voor een betere visie hem uit het hart gegrepen. Hij komt met een nieuw voorstel. Dat klinkt goed. Maar ik heb er geen hoge verwachtingen van. Want na de vergadering twitterde de wethouder ‘Goed debat over burgerparticipatie achter de rug. Gaan extra stappen zetten om mogelijkheid van participatie via internet te versterken’. Als dat zijn samenvatting is, dan heeft hij van onze boodschap  niet veel begrepen. Voorlopig is het dus burgerparticipatie omdat het moet…..

De SP wilde deze banen graag behouden. Een meerderheid van de partijen in de gemeenteraad vond het echter beter om met deze zogeheten ID- en WIW – banen te stoppen. Gelukkig kreeg onze oproep om de begeleiding naar ander werk goed en grondig te regelen in mei 2011 wel alle steun in de raad. Alleen TROTS en TVP stemden hier tegen. 

April 2012 horen we van wethouder Hamming hoe de zaken er voor de betreffende 225 mensen voor staan. Zoals het er nu naar uit ziet, zijn in ieder geval 25 mensen blij gemaakt met een dooie mus. Zij vroegen een sw- indicatie aan. Die kregen ze ook. Heel fijn, zou je zeggen. Want met deze indicatie kunnen ze hun baan mogelijk houden. Maar helaas, een indicatie van na mei 2011 blijkt een loos papiertje. De mensen komen op de wachtlijst en tegen de tijd dat ze aan de beurt zijn, vallen ze onder strengere herkeuringsregels. Het is zo goed als zeker dat ze geen van allen door die herkeuring komen. Weg baan…. 

In de raadsvergadering van 19 december 2011 stelde ik vragen aan wethouder Hamming over deze kwestie. Wethouder Hamming gaf als antwoord dat de landelijke overheid geen geld over heeft voor behoud van het werk van deze 25 mensen via een sw- plaatsing. Plaatsing zou dus uitsluitend kunnen als de gemeente Tilburg daar zelf geld in steekt. En daar kiest de wethouder naar eigen zeggen niet voor.

Dat vinden we kort door de bocht. Al in 2008 was duidelijk dat de toelating tot de SW strenger zou worden. Uit een onderzoek dat de gemeente Tilburg in 2009 deed onder een groep van 51 ID- ers, bleek dat op dat moment voor 1 op de 5 personen een sw- indicatie kon worden afgegeven. In juli 2010 nam de gemeenteraad het besluit ‘om de mogelijkheden voor afbouw van gesubsidieerd werk te verkennen’.

Als de gemeente meteen in juli 2010 ID- en WIW- ers actief had aangespoord om een sw- indicatie aan te vragen, dan stonden deze mensen inmiddels al lang en breed op de wachtlijst en hadden ze nu een garantie op plaatsing. Per saldo hadden ze dan hun werk waarschijnlijk kunnen blijven doen. Maar dan onder de vlag van de SW.

Een sw- indicatie moet iemand zelf aanvragen. Maar daar mag de gemeente zich niet achter verschuilen. Het is de verantwoordelijkheid van de gemeente om mensen goed te informeren over veranderingen in overheidsregelingen. Zeker als deze veranderingen behoorlijke financiele risico’s met zich mee kunnen brengen. En van financiele risico’s mag je toch wel spreken als je je baan verliest en op termijn in de – tegen die tijd ook nog eens fors uitgeklede – bijstand zult komen! 

Heeft de gemeente haar uiterste best gedaan om deze mensen goed te informeren? En zo nee, kost deze laksheid 25 mensen hun baan? En neemt de gemeente Tilburg hiervoor dan haar verantwoordelijkheid? We hebben deze vragen eerder deze week aan wethouder Hamming gesteld. Over een aantal weken hopen we de antwoorden binnen te hebben. We zijn benieuwd!

Natuurlijk is het beter als de SP wethouders in het college heeft en met de fractie deel uitmaakt van de coalitie. Dan kun je rechtstreeks je ideeën en standpunten in het coalitieakkoord zetten en uitvoeren. Vanuit de oppositie is dat lastiger: je bokst altijd tegen de betonnen coalitiemuur op of SP-ideeën worden afgewezen maar na een poosje opnieuw opgevoerd door een coalitiepartij. Dat hebben we al heel vaak meegemaakt. Het is niet leuk, we balen dan wel even. En daarna zeggen we weer tegen elkaar: ‘Ach, het maakt niet uit wie het doet, als het maar gebeurt, want het is een goed idee waarmee mensen worden geholpen`. Gisteren kwamen op één dag drie succesvolle SP-voorstellen langs, alleen dan zonder SP-stempel: Zorg in de wijk, het gemeentelijk werkbedrijf en buurtparticipatie.

Volgens de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (wmo) moet de gemeente ondersteunende zorg organiseren waaronder thuiszorg en hulpmiddelen. Het Rijk geeft de gemeente daarvoor niet genoeg geld, dus moet er van alles worden bedacht om die zorg zo goed maar zo goedkoop mogelijk te regelen. Wij hebben altijd gezegd: Regel zorg dicht bij de mensen, dus in de wijk door professionals die hun mensen goed kennen. Het wmo-beleid van de gemeente Tilburg is daar inmiddels op gebaseerd en mensen zijn enthousiast.

In 2006 dienden we het initiatiefvoorstel voor een gemeentelijk werkbedrijf in. Met allerlei omwegen werd dat aangenomen. Toen indiener Johan van den Hout wethouder werd in 2008 kon hij beginnen met de uitvoering. Na het aantreden van het nieuwe college bleef het lang stil rondom het werkbedrijf. Totdat PvdA-wethouder Jan Hamming onlangs triomfantelijk de invoering van… een gemeentelijk werkbedrijf aankondigde. Iedereen (weer) enthousiast.

Ook in 2006 dienden we het initiatiefvoorstel voor buurtparticipatie in, waarin buurtbewoners kunnen beslissen over de herinrichting van hun eigen straat of buurt. Het voorstel werd aangenomen en met de SP in het college werden er twee zeer succesvolle pilotprojecten uitgevoerd in de Hofstraat/Bosstraat in Udenhout en in de Nassaustraat. Het nieuwe college (VVD, PvdA, CDA, D66 en GroenLinks) schafte deze buurtparticipatie vorig jaar onmiddellijk weer af, ondanks dat buurtbewoners er zeer tevreden over waren. Vorige week moest VVD-wethouder Roel Lauwerier erkennen dat veel problemen voorkomen hadden kunnen worden als bewoners van de Sumatrastraat waren betrokken bij de herinirichting van hun straat. En GroenLinks en de PvdA komen nu met een voorstel: Om buurtparticipatie in de Sumatrastraat mogelijk te maken…

Conclusie: SP-ideeën zijn goeie ideeën. Wie ze ook uitvoert.

Een ander pleidooi van de SP was om zorg zoveel mogelijk in de wijk te organiseren: dichtbij de mensen, door professionals die de mensen goed kennen. Zoals een wijkverpleegkundige, een huisarts of een praktijkondersteuner. Ook zij kunnen vaak goede indicaties stellen. Dat is nu aan het gebeuren. Eén van de thuiszorgbedrijven, Thebe, heeft nu per wijk teams georganiseerd in plaats van stadsbreed, die overleggen met andere zorgverleners in dezelfde wijk. De verleende zorg wordt dus beter omdat de profs hun clienten kennen en signalen kunnen doorgeven aan collega-hulpverleners. ‘Wmo in de wijk’ gebeurt nu steeds meer, en het bevalt iedereen uitstekend.

Scootmobielen en andere zorghulpmiddelen werden eerst door het dure bedrijf Welzorg geleverd en gerepareerd. Nu worden reparaties zoveel mogelijk (goedkoper en efficiënter) uitgevoerd door de Diamant. Dat mes snijdt aan twee kanten: de zorgmiddelen sneller en goedkoper gerepareerd en extra werk voor de sociale werkplaats. Hulp in de huishouding wordt geleverd via zogenaamde Alfacheques die clienten rechtstreeks aan de thuiszorgverlener geven. Ook daar zijn de ervaringen goed.

De regering -niet gehinderd door al teveel goede bedoelingen of kennis van zaken maar vooral gedreven door bezuinigingsdrift- wil dat zorg zoveel mogelijk wordt geleverd door mantelzorgers of door vrijwilligers. Bart herinnert er regelmatig aan dat de vrijwilligersvijver zo langzamerhand is leeggevist. En dat mantelzorgers (vaak kinderen, jongeren of volwassenen met nog meer zorg- en werktaken) al zeer zwaar zijn belast, te zwaar vaak. Het is voor de gemeente godsonmogelijk om alle zorg te regelen die Tilburgers nodig hebben (en waar ze wat de SP betreft recht op hebben) zonder dat het Rijk meer belastinggeld beschikbaar stelt. En laat het kabinet niet aankomen met de drogreden `de zorg is onbetaalbaar´. Het geld is er. Collectief opgebracht door Nederlanders via belastingen. Het is een kwestie van verdelen. En van eerlijk delen.

Sinds deze vorm van vervoer, die noodzakelijk is voor veel voor ouderen en mensen met een beperking, aan de markt werd overgelaten, is de service abominabel. Vervoersbedrijven schrijven uit concurrentie-overwegingen veel te laag in op de door de gemeente uitgeschreven aanbesteding. Om zo goedkoop mogelijk te kunnen werken, gaan ze met onderaannemers aan de slag. En de gemeente is niet zakelijk, durft zo’n bedrijf niet aan zijn contract te houden. Weer een kwestie van een overheid die wel marktgericht moet maar niet zakelijk kán werken…

Kartrekker van de poging om Brabantstad in 2018 Culturele Hoofdstad van Europa te laten worden is niet cultuurstad bij uitstek Tilburg geworden maar techniekstad Eindhoven. Waar waren B&W van Tilburg? Tilburg wordt wel geacht €10 miljoen te investeren. De opbrengst voor de stad is nog geheel onduidelijk. De Tilburgse detailhandel stagneerde in haar ontwikkeling door het gelukkig afgeserveerde megalomane megamall-idee van een eerdere PvdA-burgemeester. VVD en D66 drukten onlangs een ruimere zondagsopenstelling door die nog meer kleine zelfstandigen de nek zal omdraaien. Alleen de grote eenheidsworstenwinkels blijven over.

Toen VVD-minister Opstelten de onzalige wietpas lanceerde, wezen veel burgemeester van grote steden met veel coffeeshops de minister op de problemen en risico’s van een wietpas. Burgemeester Noordanus van Tilburg niet, die ging akkoord waarmee hij zich liet chanteren door Opstelten om zo extra geld te kunnen krijgen voor het zwaar door rijksbezuinigingen getroffen MiddenBrabantse politiekorps. In tegenstelling tot veel van zijn collega’s breekt Noordanus geen lans voor gereguleerde gemeentelijke wietteelt. PvdA-wethouder Sociale Zaken en Participatie Hamming is bestuurlijk opgebrand, laat het hoofd hangen en accepteert gelaten de financiële kaalslag op zijn beleidsterrein. De D66-wethouder komt niet verder dan wat symbolisch duurzaamheidsgefröbel in de marge.

Burgemeester en wethouders van Tilburg zitten te slapen. Of ze hebben niks in te brengen in Den Haag, in Brabantstad en elders. En ze hebben sowieso geen langetermijnvisie omdat er in de monstercoalitie van vijf partijen (afgedwongen door -toen nog- interimburgemeester Opstelten, jawel, hij weer) geen overeenstemming is over welke kant Tilburg op moet en hoe. Dit college heeft geen bestuurskracht en geen doorzettingsmacht. Noch in Tilburg. Noch erbuiten. Dat is ernstig. Want de stad zit met alle verlies aan bedrijvigheid, arbeidsplaatsen, cultuur, budget en bestuurlijke invloed op een hellend vlak. Ontwikkeling en leefbaarheid van de gedeeld vijfde stad van Nederland glijden weer af naar het bedenkelijke niveau van een slaperig provinciestadje. Tilburg en de Tilburgers verdienen beter.